Tedaviler · Prostat Hastalıkları
İyi Huylu Prostat Büyümesi (BPH)
Yaşla birlikte sık görülen iyi huylu prostat büyümesinin belirtileri, tanı yöntemleri, ilaç ve cerrahi (HoLEP dahil) tedavi seçenekleri anlatılır.
İyi huylu prostat büyümesi (BPH), yaşla birlikte prostat dokusunun büyümesine bağlı olarak gelişen, idrar yapmayı zorlaştıran iyi huylu bir tablodur. Kanserle ilgisi yoktur. Belirtilerin şiddetine göre yakın takipten cerrahiye kadar değişen tedavi seçenekleri bulunur.
İyi huylu prostat büyümesi (BPH) nedir?
Prostat, mesanenin hemen altında yer alan, idrar kanalını (üretra) çevreleyen bir bezdir. Yaşla birlikte, hormonal etkiler nedeniyle prostat dokusu büyüme eğilimi gösterir. Bu büyüme, idrar kanalını sıkıştırarak idrar akımını zorlaştırabilir; bu tabloya iyi huylu prostat büyümesi (BPH, Benign Prostatic Hyperplasia) denir.
BPH iyi huylu bir süreçtir ve prostat kanserinden farklıdır; ancak her iki durum da benzer yaş grubunda görülebildiğinden ayırıcı tanı önemlidir.
Neden gelişir?
Yaş. BPH, ileri yaşla birlikte sıklığı belirgin artan bir durumdur; 50 yaş üzeri erkeklerin önemli bir kısmında bir dereceye kadar görülür.
Hormonal etkiler. Prostat büyümesi, erkeklik hormonlarının (androjenler) etkisiyle ilişkilidir.
Genetik yatkınlık. Ailede BPH öyküsü riski artırabilir.
Metabolik etkenler. Obezite ve metabolik sendromun BPH riskiyle ilişkili olduğu bildirilmektedir.
Hangi belirtiler görülür?
Belirtiler genellikle "alt üriner sistem semptomları" (LUTS) başlığı altında toplanır:
- İdrar yaparken zayıf veya kesik kesik akım
- İdrara başlarken zorlanma
- Sık idrara çıkma, özellikle gece (noktüri)
- İdrar sonrası tam boşalamama hissi
- Ani ve baskılayıcı idrar sıkışması
- İleri olgularda ani idrar yapamama (akut retansiyon)
Belirtilerin şiddeti, prostat büyüklüğüyle her zaman doğru orantılı değildir.
Ne zaman hekime başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlarda değerlendirme önerilir:
- İdrar yapma düzeninde belirgin değişiklik
- Gece sık idrara kalkma nedeniyle uyku düzeninin bozulması
- İdrarda kan görülmesi
- Ani idrar yapamama durumu (acil değerlendirme gerektirir)
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu
50 yaş üzeri erkeklerde, belirti olmasa dahi düzenli ürolojik kontrol önerilir.
Değerlendirme ve tedavi seçenekleri
Değerlendirme; belirti sorgulaması, idrar tahlili, PSA testi, üroflowmetri (idrar akım hızı ölçümü) ve gerekli görülürse ultrasonla prostat hacminin ölçülmesini içerir.
Tedavi, belirtilerin şiddetine göre kademeli olarak planlanır:
Yakın takip. Hafif belirtili olgularda, yaşam tarzı önerileriyle birlikte düzenli takip yeterli olabilir.
İlaç tedavisi. Prostat düz kasını gevşeten alfa bloker grubu veya prostat hacmini küçültmeye yönelik 5-alfa redüktaz inhibitörü grubu, tek başına veya kombinasyon hâlinde belirtilerde rahatlama sağlayabilir; genel bakış için BPH ilaç tedavisi sayfasına bakılabilir.
Cerrahi tedavi. İlaç tedavisine yeterli yanıt alınamayan, tekrarlayan retansiyon, kanama, mesane taşı veya böbrek fonksiyonunu etkileyen ileri olgularda değerlendirilir. Yöntem seçimi büyük ölçüde prostat hacmine göre yapılır. 30 mL altındaki prostatlarda prostatın transüretral insizyonu (TUIP), 30-80 mL aralığında ise standart yöntem olarak kabul edilen transüretral prostat rezeksiyonu (TURP; monopolar veya bipolar) uygulanır. 80 mL üzerindeki büyük prostatlarda endoskopik enükleasyon yöntemleri öne çıkar; bunların başında gelen HoLEP lazer prostatektomi, büyümüş dokunun lazer yardımıyla çıkarılmasını sağlar ve uzun vadede yeniden ameliyat gereksinimi düşüktür. Açık prostatektomi etkili bir yöntem olmakla birlikte en invaziv seçenektir; günümüzde genellikle lazer veya bipolar donanımın bulunmadığı durumlarda gündeme gelir.
Tedavi kararı, belirtilerin şiddeti, prostat büyüklüğü ve kişinin genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek verilir. Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İyi huylu prostat büyümesi kansere dönüşür mü?
Hayır. BPH iyi huylu bir büyümedir ve prostat kanserine dönüşmez. Ancak ikisi aynı yaş grubunda birlikte görülebileceğinden, ayırıcı tanı için değerlendirme yapılır.
Her büyüyen prostat tedavi gerektirir mi?
Hayır. Tedavi kararı, büyüklükten çok belirtilerin şiddetine ve günlük yaşamı ne ölçüde etkilediğine göre verilir. Hafif belirtili olgularda yakın takip yeterli olabilir.
İlaç tedavisi ne kadar sürede etki eder?
İlaç grubuna göre değişir; bazı ilaçlar günler içinde belirtilerde rahatlama sağlarken, bazılarının tam etkisi aylar içinde ortaya çıkar.
Ne zaman cerrahi gerekir?
İlaç tedavisine yeterli yanıt alınamayan, tekrarlayan idrar retansiyonu, kanama, mesane taşı veya böbrek fonksiyonlarını etkileyen ileri olgularda cerrahi değerlendirilir.
HoLEP nedir?
HoLEP (Holmiyum Lazer ile Prostat Enükleasyonu), büyümüş prostat dokusunun lazer yardımıyla çıkarıldığı, kanama riski düşük modern bir cerrahi yöntemdir. Ayrıntılar için ilgili sayfaya bakılabilir.
Tedavi edilmezse ne olur?
İleri olgularda tam idrar yapamama (retansiyon), tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu, mesane taşı ve nadiren böbrek fonksiyon bozukluğu gelişebilir.
Yazan ve tıbbi olarak gözden geçiren: Prof. Dr. Murat Tuncer — Üroloji, İstanbul
Son gözden geçirme: · Bir sonraki gözden geçirme: 2027-08
Site editörü: mail@drmurattuncer.com · Editoryal politikamız
Kaynaklar
Randevu
Buradaki bilgiler geneldir. Sizin durumunuzda ne anlama geldiği muayene ve gereken tetkiklerden sonra netleşir. Varsa önceki tetkik ve raporlarınızı yanınızda getirin.