Tedaviler · Erkek Cinsel Sağlığı
Erken Boşalma
Erken boşalmanın ömür boyu süren ve sonradan gelişen tipleri, olası nedenleri, tanı ölçütleri ve davranışsal ile ilaç temelli tedavi seçenekleri anlatılır.
Erken boşalma, kişinin istemediği hâlde vajinal girişten önce veya girişten kısa süre sonra boşalmasıdır ve boşalmayı geciktirme üzerinde kontrol hissinin azlığıyla birlikte seyreder. En sık görülen cinsel işlev bozukluklarından biridir. Ömür boyu süren ve sonradan gelişen olmak üzere iki farklı tipte incelenir; tedavi bu ayrıma göre planlanır.
Erken boşalma nedir?
Erken boşalma, boşalmanın istenenden önce, çoğunlukla vajinal girişten kısa bir süre sonra gerçekleşmesi ve kişinin bu süreyi kontrol edememesidir. Tanı koyarken tek ölçüt süre değildir; kontrol hissinin azlığı ve buna bağlı yaşanan bireysel ve ilişkisel sıkıntı da değerlendirmeye dahil edilir.
İki farklı klinik tipi vardır:
Ömür boyu (birincil) tip. Cinsel yaşamın başından itibaren mevcuttur. Boşalma genellikle girişten yaklaşık bir dakika içinde gerçekleşir. Serotonin sinyal düzenindeki işlevsel farklılıkların bu tipte rol oynadığı düşünülür.
Sonradan gelişen (edinilmiş) tip. Daha önce normal seyreden boşalma süresi zamanla belirgin şekilde kısalmıştır. Bu grupta prostat iltihabı, tiroid işlev bozukluğu veya sertleşme sorunu gibi altta yatan bir neden araştırılır.
Ara sıra erken boşalma yaşamak tanı koydurur mu?
Hayır. Yorgunluk, uzun süre cinsel perhiz veya yeni bir partnerle yaşanan heyecan tek seferlik erken boşalmaya yol açabilir. Tanı için şikâyetin büyük çoğunlukta tekrarlaması ve sıkıntı yaratması beklenir.
Neden gelişir?
Erken boşalmanın nedeni tipe göre değişir.
Biyolojik etkenler. Serotonin sinyal düzenindeki işlevsel farklılıklar ve penis derisinin duyarlılık düzeyi ömür boyu tipte belirleyicidir.
Psikolojik etkenler. Performans kaygısı, yeni partner heyecanı ve genel stres, biyolojik yatkınlığı olmayan erkeklerde de tabloyu tetikleyebilir.
Eşlik eden ürolojik durumlar. Kronik prostatit ve pelvik taban kas gerginliği, özellikle edinilmiş tipte sık karşılaşılan nedenlerdendir.
Hormonal etkenler. Tiroid işlev bozuklukları boşalma süresini etkileyebilir.
Sertleşme sorunuyla birliktelik. Sertleşmeyi kaybetme korkusu, bilinçsizce boşalmanın hızlanmasına yol açabilir. Bu iki durum birlikte değerlendirilmelidir.
Hangi belirtiler görülür?
Ana şikâyet boşalmanın istenenden önce gerçekleşmesidir; buna eşlik eden bulgular da tanıda önemlidir.
- Vajinal girişten önce veya kısa süre sonra boşalma
- Boşalmayı geciktirme üzerinde kontrol hissinin az olması
- Duruma bağlı sıkıntı, utanma ve kaçınma davranışı
- Cinsel ilişkiden kaçınma eğilimi
- Partner ilişkisinde gerginlik
Şikâyetin şiddeti ve süresi, tedaviye yön veren en önemli bilgilerdir.
Ne zaman hekime başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlarda değerlendirme önerilir:
- Şikâyetin ilişkilerin büyük çoğunluğunda tekrarlaması
- Kontrol hissinin belirgin şekilde azalmış olması
- Duruma bağlı belirgin sıkıntı veya ilişkiden kaçınma
- Önceden normal olan boşalma süresinin sonradan kısalması
- Eşlik eden sertleşme sorunu, idrar yaparken yanma veya pelvik ağrı
Sonradan ortaya çıkan tabloda altta yatan bir neden araştırılacağından değerlendirme geciktirilmemelidir.
Değerlendirme ve tedavi seçenekleri
Değerlendirme öykü ile başlar: şikâyetin ömür boyu mu yoksa sonradan mı geliştiği, yaklaşık boşalma süresi, kontrol hissi ve eşlik eden şikâyetler sorgulanır. Edinilmiş tipte prostat ve tiroid değerlendirmesi eklenir.
Tedavi seçenekleri şikâyetin tipine ve şiddetine göre planlanır:
Davranışsal teknikler. Durdur-başlat ve sıkma tekniği gibi yöntemlerle boşalma üzerinde kontrol kazanılması hedeflenir; ayrıntı için erken boşalmada cinsel terapi sayfasına bakılabilir. Hafif ve orta şiddetli olgularda ilk basamaktır.
Topikal duyarsızlaştırıcılar. Penis derisine uygulanan losyon veya spreyler duyarlılığı azaltarak süreyi uzatabilir.
İlaç tedavisi. Seçilmiş olgularda hekim gözetiminde reçetelenen ilaçlar kullanılabilir. Sertleşme sorununun eşlik ettiği olgularda sertleşme ilaçları (PDE5 inhibitörleri) tedaviye eklenebilir.
Pelvik taban değerlendirmesi. Kronik prostatit ile birlikte seyreden olgularda bu tablonun kendisi ayrıca ele alınır; bkz. kronik prostatit.
Cinsel danışmanlık. Performans kaygısının ön planda olduğu olgularda, tek başına veya diğer yöntemlerle birlikte uygulanır.
Diğer seçenekler. Standart tedavilere yeterli yanıt alınamayan seçilmiş olgularda akupunktur, glans dolgusu veya deneysel bir yöntem olan selektif dorsal sinir kriyoablasyonu (SDC) gündeme gelebilir; bu yöntemlerin kanıt düzeyi ve sınırları ilgili sayfalarda ayrıntılı anlatılır.
Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Erken boşalma her erkekte aynı süreyi mi ifade eder?
Hayır. Tanı, süreden çok kontrol hissinin azlığına ve buna bağlı yaşanan sıkıntıya dayanır. Ömür boyu tipte boşalma genellikle girişten bir dakika içinde olur; sonradan gelişen tipte süre başlangıca göre belirgin şekilde kısıtlanmıştır.
Psikolojik bir sorun mudur?
Tek başına psikolojik değildir. Serotonin sinyal düzenindeki işlevsel farklılıklar ömür boyu tipte önemli rol oynar. Kaygı ve performans korkusu tabloyu ağırlaştırabilir ama tek neden olmayabilir.
İlaç tedavisi ne kadar sürede etkili olur?
Davranışsal tekniklerin etkisi haftalar içinde belirginleşir. İlaç tedavisinde yanıt genellikle ilk birkaç hafta içinde değerlendirilir.
Kalıcı olarak iyileşir mi?
Davranışsal tekniklerle kazanılan kontrol büyük ölçüde kalıcıdır. İlaç tedavisi kesildiğinde şikâyet büyük ölçüde geri dönebilir; bu nedenle tedavi hekim kontrolünde bırakılır.
Sertleşme sorunuyla birlikte görülebilir mi?
Evet. Sertleşmeyi kaybetme korkusu bazı erkeklerde bilinçsizce boşalmayı hızlandırabilir. Böyle olgularda iki durum birlikte değerlendirilir.
Partner katılımı gerekli mi?
Zorunlu değildir ancak durdur-başlat ve sıkma tekniği gibi davranışsal yöntemlerde partnerin sürece katılımı sonucu kolaylaştırır.
Doğuştan mı sonradan mı olduğunu nasıl anlarım?
Öykü ile ayrılır. Cinsel yaşamın başından beri var olan tablo ömür boyu tip, önceden normal seyrederken sonradan ortaya çıkan tablo edinilmiş tip olarak adlandırılır. Edinilmiş tipte altta yatan bir neden (prostatit, tiroid, sertleşme sorunu) araştırılır.
Yazan ve tıbbi olarak gözden geçiren: Prof. Dr. Murat Tuncer — Üroloji, İstanbul
Son gözden geçirme: · Bir sonraki gözden geçirme: 2027-08
Site editörü: mail@drmurattuncer.com · Editoryal politikamız
Kaynaklar
Randevu
Buradaki bilgiler geneldir. Sizin durumunuzda ne anlama geldiği muayene ve gereken tetkiklerden sonra netleşir. Varsa önceki tetkik ve raporlarınızı yanınızda getirin.