Aşırı Aktif Mesane

Aşırı aktif mesane nedir?

Aşırı aktif mesane (AAM), mesane kasının idrar dolumu sırasında normalde olmaması gereken istemsiz kasılmalar göstermesi sonucu ortaya çıkan bir klinik tablodur. Bu durum; sık idrara çıkma, ani ve ertelenemeyen sıkışma hissi, gece idrar için uyanma ve bazı olgularda sıkışma hissiyle birlikte idrar kaçırma şeklinde kendini gösterir.

AAM bir hastalıktan çok, birden fazla nedenin ortak sonucu olabilen bir belirti kümesidir. Erkeklerde özellikle prostat büyümesine (BPH) bağlı mesane çıkış tıkanıklığı, mesane kasının zamanla aşırı çalışmasına ve AAM belirtilerine yol açabilir; bu nedenle erkek hastalarda değerlendirme her zaman prostatı da kapsar.

Neden oluşur?

Mesane kasının aşırı çalışması. Detrüsör adı verilen mesane kası, normalde idrar dolarken gevşek kalmalıdır; AAM'de bu kas istemsiz olarak kasılır ve sıkışma hissi oluşturur.

Prostat büyümesi (BPH). Büyüyen prostat, mesane çıkışında bir direnç oluşturarak mesane kasının bu direnci aşmak için daha güçlü ve sık çalışmasına, zamanla da aşırı duyarlı hâle gelmesine neden olabilir.

Yaşla ilişkili değişiklikler. İleri yaşla birlikte mesane duvarının esnekliğinde ve sinirsel kontrol mekanizmalarında ortaya çıkan değişiklikler AAM sıklığını artırabilir.

Nörolojik nedenler. Parkinson hastalığı, inme, omurilik hastalıkları gibi durumlar mesane-sinir sistemi ilişkisini etkileyerek AAM belirtilerine yol açabilir; bu olgularda değerlendirme nöroloji ile birlikte yürütülür.

Tetikleyici alışkanlıklar. Aşırı sıvı, kafein veya alkol tüketimi, mevcut AAM belirtilerini belirginleştirebilir.

Hangi belirtiler görülür?

• Gün içinde sık idrara çıkma (genellikle günde 8 veya daha fazla)
• Ani, güçlü ve ertelenmesi zor sıkışma hissi
• Gece bir veya daha fazla kez idrar için uyanma (noktüri)
• Bazı olgularda sıkışma hissine idrar kaçırmanın eşlik etmesi (sıkışma tipi inkontinans)
• Bazı hastalarda idrar akımında zayıflama veya tam boşaltamama hissi (prostat büyümesi eşlik ediyorsa)

Ne zaman hekime başvurulmalı?

• Sık idrara çıkma ve sıkışma hissi günlük yaşamı, uykuyu veya sosyal aktiviteleri belirgin şekilde etkilemeye başladığında
• Sıkışma hissiyle birlikte idrar kaçırma yaşandığında
• Belirtilere idrar yaparken yanma, kanlı idrar veya ateş eşlik ettiğinde (bu durumda enfeksiyon araştırması öncelik kazanır)
• Ani başlayan idrar yapamama veya bacaklarda güçsüzlük gibi acil bulgular eşlik ettiğinde vakit kaybetmeden

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme; öykü, işeme günlüğü, idrar tahlili (enfeksiyon ve kan şekeri açısından) ve gerekirse üroflowmetri veya rezidü idrar ölçümüyle yapılır. Erkeklerde prostat büyüklüğü ve PSA değeri de değerlendirmeye dahil edilir, çünkü altta yatan BPH tedavi planını değiştirebilir.

Tedavi basamaklı ilerler:

1. basamak — davranışsal önlemler. Sıvı/kafein alışkanlıklarının düzenlenmesi, kilo kaybı, sigarayı bırakma ve mesane eğitimi ilk ve en düşük riskli seçenektir.

Bu basamakta ayrıca pelvik taban kas egzersizleri, posterior tibial sinir stimülasyonu (PTSS) ve akupunktur seçenekleri de değerlendirilebilir.

Bu seçeneklerin kanıt düzeyleri birbirinden farklıdır. Avrupa Üroloji Derneği kaynaklarında pelvik taban kas egzersizlerinin aşırı aktif mesaneye bağlı sık idrara çıkmayı iyileştirebildiği bildirilir (kanıt düzeyi 1b). Posterior tibial sinir stimülasyonunun sıkışma tipi idrar kaçırma ataklarını azaltmada antimuskarinik ilaçlardan daha etkili olduğu bildirilmiştir (kanıt düzeyi 1a) ve bir seçenek olarak sunulması güçlü öneridir. Akupunkturun belirtilerde iyileşme sağlayabildiği bildirilmiştir (kanıt düzeyi 1a); öneri düzeyi zayıftır ve bir seçenek olarak değerlendirilmesi önerilir.

2. basamak — ilaç tedavisi. Davranışsal önlemlere yeterli yanıt alınamazsa ilaç tedavisi (antimuskarinik veya beta-3 agonist grubu) gündeme gelir; prostat büyümesi eşlik ediyorsa uygun olgularda ek tedavi planlanabilir.

3. basamak — ileri tedaviler. İlaç tedavisine dirençli olgularda mesane botoksu, sakral sinir stimülasyonu ve mesane büyütme ameliyatları (augmentasyon sistoplastisi) değerlendirilebilir.

Tedavi kararı; belirtilerin şiddeti, önceki tedavilere yanıt ve hastanın genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilir. Sonuç kişiden kişiye değişir; bu sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular