Üreter Tümörü

Üreter tümörü nedir?

Üreter, böbrekte oluşan idrarı mesaneye taşıyan ince bir kanaldır. Bu kanalın iç yüzeyini döşeyen hücrelerden kaynaklanan kötü huylu tümöre üreter tümörü denir.

Bu hücre tipi (ürotelyal veya geçiş hücreli epitel), böbrek pelvisini, üreterleri ve mesaneyi aynı şekilde döşer. Bu nedenle üreter tümörü, tıbbi literatürde böbrek pelvisi tümörleriyle birlikte "üst üriner sistem ürotelyal kanseri" başlığı altında değerlendirilir.

Üst üriner sistem ürotelyal kanseri, mesane kanserine göre daha az sıklıkla görülür. Ancak mesane kanseriyle bazı ortak risk faktörlerini paylaşır ve bazı hastalarda her iki bölgede birlikte veya art arda ortaya çıkabilir. Bu nedenle değerlendirme sırasında mesane de mutlaka incelenir.

Hastalığın seyri, tümörün evresine (derinliğine), derecesine (hücrelerin agresiflik düzeyine) ve yerleşim yerine göre değişir. Bazı olgular sınırlı ve yavaş seyirliyken, bazı olgular daha ileri düzeyde saptanabilir.

Neden oluşur?

Üreter tümörünün kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, bazı etkenler risk ile ilişkilendirilmiştir.

Sigara kullanımı. Bilinen en önemli risk faktörüdür. Sigara içindeki kimyasal maddeler idrarla atılırken ürotelyal hücrelerle temas eder ve hücresel hasara yol açabilir.

Mesleki maruziyet. Boya, tekstil ve petrokimya sanayiinde çalışanlarda bazı kimyasal maddelere uzun süreli maruziyet, riski artıran bir etken olarak bildirilmiştir.

Kalıtsal yatkınlık. Lynch sendromu (herediter nonpolipozis kolorektal kanser sendromu) taşıyan kişilerde üst üriner sistem ürotelyal kanseri riski belirgin şekilde artar. Ailesinde bu sendrom bulunan kişilerin durumu hekimle görüşülmelidir.

Önceki mesane kanseri öyküsü. Daha önce mesane kanseri geçirmiş kişilerde, üst üriner sistemde de tümör gelişme olasılığı genel topluma göre daha yüksektir; bu kişilerde takip sırasında üst üriner sistem de değerlendirilir.

İleri yaş. Hastalık sıklığı yaşla birlikte artma eğilimi gösterir.

Hangi belirtiler görülür?

• İdrarda kanama, en sık görülen belirtidir; gözle görülür olabileceği gibi yalnızca tahlilde saptanan mikroskobik düzeyde de olabilir
• Tümörün idrar akışını kısmen veya tamamen tıkaması durumunda, buna bağlı böbrekte şişme (hidronefroz) sonucu gelişen yan veya bel ağrısı
• Ağrının böğürden kasığa doğru yayılması
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonuna benzer şikayetler
• İleri olgularda halsizlik, iştahsızlık ve açıklanamayan kilo kaybı
• Bazı olgularda hiçbir belirti görülmeden, başka bir nedenle yapılan görüntülemede tümörün rastlantısal olarak saptanması

Bu belirtiler üreter tümörüne özgü değildir; böbrek taşı gibi başka durumlarda da benzer şikayetler görülebilir. Ayırıcı tanı için değerlendirme gerekir.

Belirtilerin şiddeti tümörün büyüklüğüne, yerleşim yerine ve idrar akışını ne ölçüde etkilediğine göre değişir. Küçük ve tıkayıcı olmayan tümörler uzun süre sessiz kalabilir; bu da düzenli kontrollerin önemini artırır.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

• İdrarda kanama fark edildiğinde, tek seferlik veya ağrıya eşlik etmeyen bir kanama olsa bile
• Yan veya bel bölgesinde süregen, açıklanamayan bir ağrı geliştiğinde
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu şikayetleri standart tedaviye rağmen devam ettiğinde
• Ailesinde Lynch sendromu veya erken yaşta kolorektal kanser öyküsü bulunan kişilerin bu durumu hekimle görüşmesi için
• Daha önce mesane kanseri tanısı almış kişilerin önerilen takip programına uyması için

İdrarda kanama, nedeni ne olursa olsun mutlaka değerlendirilmesi gereken bir bulgudur; kendiliğinden geçmesi tehlikenin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Aynı şekilde, açıklanamayan bir yan ağrısının uzun süre "kas ağrısı" veya "böbrek gerginliği" olarak yorumlanıp değerlendirmenin ertelenmesi doğru değildir.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme, idrar tahlili, idrar sitolojisi ve görüntüleme (BT ürografi) ile başlar. Kesin tanı ve evreleme için üreteroskopi yapılır; bu işlemde üreterin iç yüzeyi doğrudan görüntülenir ve şüpheli bölgeden biyopsi alınır. BT ürografi, tümörün yaygınlığı ve çevre dokularla ilişkisi hakkında ek bilgi sağlar.

Değerlendirme sırasında mesane de mutlaka incelenir; çünkü üst üriner sistem ürotelyal kanseri olan kişilerde mesanede de eş zamanlı tümör görülebilir. Bu nedenle sistoskopi, ilk değerlendirmenin standart bir parçasıdır.

Tedavi yaklaşımı, tümörün evresi, derecesi, yerleşimi ve böbrek fonksiyonuna göre kişiselleştirilir. Karar sürecinde hastanın genel sağlık durumu ve tercihleri de göz önünde bulundurulur.

Radikal nefroüreterektomi. Standart ve en sık uygulanan tedavi yöntemidir. Bu ameliyatta böbrek, üreterin tamamı ve mesane duvarındaki giriş ağzı (manşet) birlikte çıkarılır. Özellikle orta ve yüksek riskli tümörlerde tercih edilen yaklaşımdır.

Böbrek koruyucu endoskopik tedavi. Seçilmiş olgularda, özellikle küçük ve tek odaklı düşük riskli tümörlerde, böbrek fonksiyonunun korunması gerektiğinde (tek böbrekli olma gibi durumlarda) üreteroskopik lazer ile tümörün tahrip edilmesi değerlendirilebilir. Ancak yakın endoskopik takip gerektirir.

Ameliyat sonrası ek tedavi. Nüks riskini azaltmak amacıyla, ameliyat sonrası mesane içine tek doz kemoterapi ilacı verilmesi sıkça uygulanan bir adımdır. İleri evre hastalıkta sistemik kemoterapi, onkoloji ekibiyle birlikte planlanır.

Takip. Tedavi sonrasında mesane ve karşı taraf üst üriner sistem açısından düzenli sistoskopi ve görüntüleme ile izlem önerilir; nüks açısından bu takip önemlidir.

Hangi yöntemin uygun olduğu, tümörün özellikleri ve böbrek fonksiyonuna göre değerlendirilir. Sonuç kişiden kişiye, tümörün evresine ve derecesine göre değişir; bu sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular