Tedaviler · Taş Hastalıkları
RIRS (Fleksibl Üreterorenoskopi)
Doğal yoldan, kesisiz uygulanan RIRS (fleksibl üreterorenoskopi) yönteminin böbrek ve üreter taşlarında nasıl uygulandığı, uygun taş özellikleri ve iyileşme süreci anlatılır.
| İşlem süresi | 45-90 dakika (taş yüküne göre değişir) |
|---|---|
| Anestezi | Genel veya spinal anestezi |
| Etkinin başlaması | İşlem sırasında taş parçalanır; taş tozu/küçük parçalar zamanla idrarla düşer |
| Kalıcılık | Çıkarılan veya tozlaştırılan taş için etki kalıcıdır; yeni taş oluşumu engellenmez |
| Günlük hayata dönüş | Birkaç gün içinde |
| Uygulanmadığı durumlar | Tedavi edilmemiş idrar yolu enfeksiyonu, kontrolsüz kanama bozukluğu, geçilemeyen ciddi üreter darlığı, genel anesteziye uygun olmayan ciddi sistemik hastalık |
| Seans sayısı | Genellikle tek seans; büyük taş yükünde ikinci seans gerekebilir |
RIRS (Retrograde Intrarenal Surgery — fleksibl üreterorenoskopi), böbrek ve üreter taşlarının doğal yoldan, kesisiz olarak tedavi edildiği bir yöntemdir. Ucu bükülebilir ince bir endoskopla böbreğe ulaşılır, taş doğrudan görülerek lazerle parçalanır.
RIRS nedir?
RIRS, idrar kanalından (üretra) girilerek mesane ve üreter yoluyla böbreğe kadar ilerletilen, ucu bükülebilir (fleksibl) ince bir endoskop kullanılarak uygulanan bir taş tedavisi yöntemidir. Endoskopun içinden geçirilen lazer fiberi ile taş doğrudan görülerek toz hâline getirilir veya küçük parçalara ayrılır; büyük parçalar özel bir sepetle doğrudan çıkarılabilir.
Yöntemin kesisiz olması ve taşın gözle görülerek tedavi edilmesi, özellikle ESWL'nin yetersiz kaldığı veya uygun olmadığı olgularda tercih edilme nedenidir.
RIRS'ten ne beklenebilir?
- Taşın büyük ölçüde tek seansta parçalanması ve çıkarılması
- Kesisiz, doğal yoldan uygulanan bir cerrahi yöntem
- Kısa hastanede kalış (genellikle aynı gün veya 1 gece)
- Büyük taş yükünde ikinci bir seansın gerekebilmesi
Sonuç kişiden kişiye ve taşın büyüklüğü/sertliğine göre değişir; bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez.
Kimler için uygundur?
- Orta büyüklükteki böbrek taşı olan, ESWL'nin uygun olmadığı veya yetersiz kaldığı kişiler
- Kanama sorunu nedeniyle daha invazif bir yönteme (PNL) alternatif arayan olgular
- Üreterden geçişe uygun anatomiye sahip kişiler
Ciddi üreter darlığı bulunan veya endoskopun geçirilemeyeceği anatomik engel olan olgularda RIRS öncesi ek bir işlem (örneğin geçici stentleme) gerekebilir. Genel bakış için böbrek taşı sayfasına bakılabilir.
Ameliyat nasıl yapılır?
Öncesi. İdrar kültürü kontrol edilir, aktif enfeksiyon varsa önce tedavi edilir; görüntülemeyle taşın konumu netleştirilir.
Anestezi. Genel veya spinal anestezi altında uygulanır.
Endoskopun ilerletilmesi. Üretra ve mesane yoluyla üretere, oradan böbreğe kadar fleksibl endoskop ilerletilir.
Lazerle parçalama. Taş doğrudan görülerek lazer enerjisiyle toz hâline getirilir veya çıkarılabilir küçük parçalara ayrılır.
Stent yerleştirme (gerekirse). İşlem sırasında üreterde oluşabilecek şişliğin idrar akımını engellememesi için üretere geçici bir stent bırakılabilir.
Ameliyat sonrasında neler olur?
Çoğu kişi aynı gün veya ertesi gün taburcu olur. Stent yerleştirilmişse, bu birkaç hafta içinde ayrı, kısa bir işlemle çıkarılır; stent süresince hafif bel/kasık rahatsızlığı veya sık idrara çıkma hissi olağan kabul edilir.
Taş tozu/küçük parçaların düşüp düşmediği ve böbrek fonksiyonu, planlanan kontrol görüntülemesiyle değerlendirilir. Günlük aktivitelere genellikle birkaç gün içinde dönülür.
Riskler ve dikkat edilmesi gerekenler
- Stent süresince hafif bel/kasık rahatsızlığı veya sık idrara çıkma hissi
- İdrarda geçici kanama
- Nadiren üreter darlığı gelişimi
- Enfeksiyon riski (öncesinde idrar kültürünün temiz olması bu riski azaltır)
- Büyük taş yükünde tek seansta tam temizlik sağlanamayabilir; ikinci seans gerekebilir
- Genel veya spinal anesteziye bağlı riskler
Bu riskler çoğunlukla geçicidir ve hekim takibiyle yönetilebilir; ciddi komplikasyon oranı literatürde düşük olarak bildirilir. Stent süresi boyunca ateş, şiddetlenen ağrı veya idrar yapamama gibi bulgular olursa vakit kaybetmeden değerlendirilmesi önerilir. Sigara kullanımı ve kontrolsüz diyabet gibi ek faktörler iyileşme sürecini yavaşlatabileceğinden, işlem öncesi hekimle paylaşılması önemlidir.
Genel bilgi için böbrek taşı ve üreter taşı sayfalarına bakılabilir. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
RIRS ile ESWL arasındaki fark nedir?
ESWL taşı vücut dışından şok dalgasıyla kırarken, RIRS'te endoskop doğrudan böbreğe kadar ilerletilir ve taş gözle görülerek lazerle parçalanır; bu nedenle RIRS'te taş genellikle aynı seansta büyük ölçüde temizlenebilir.
RIRS sonrası stent (çift-J kateter) neden gerekir?
Üreterde oluşabilecek şişliğin idrar akımını engellememesi için üretere geçici bir stent yerleştirilebilir; bu, birkaç hafta içinde ayrı bir işlemle çıkarılır.
Stent varken rahatsızlık olur mu?
Bazı kişilerde sık idrara çıkma hissi veya hafif bel ağrısı olabilir; bu genellikle stent çıkarıldıktan sonra geçer.
RIRS hangi taşlarda tercih edilir?
Özellikle orta büyüklükteki böbrek taşlarında ve ESWL'nin yetersiz kaldığı veya uygun olmadığı durumlarda tercih edilir. Çok büyük taş yükünde PNL daha uygun olabilir.
İşlem sonrası taş tekrar oluşur mu?
RIRS mevcut taşı tedavi eder; ancak taş hastalığının altında yatan metabolik zemin ortadan kalkmadığı için yeni taş oluşma olasılığı devam eder.
Ameliyat sonrası ağrı olur mu?
Kesisiz bir yöntem olduğundan ağrı genellikle hafiftir; stent varlığına bağlı hafif bel/kasık rahatsızlığı görülebilir.
Yazan ve tıbbi olarak gözden geçiren: Prof. Dr. Murat Tuncer — Üroloji, İstanbul
Son gözden geçirme: · Bir sonraki gözden geçirme: 2027-09
Site editörü: mail@drmurattuncer.com · Editoryal politikamız
Kaynaklar
Randevu
Buradaki bilgiler geneldir. Sizin durumunuzda ne anlama geldiği muayene ve gereken tetkiklerden sonra netleşir. Varsa önceki tetkik ve raporlarınızı yanınızda getirin.