ESWT Şok Dalga Tedavisi

ESWT şok dalga tedavisi nedir?

ESWT (Extracorporeal Shock Wave Therapy), böbrek taşı kırma tedavisinde kullanılan şok dalgası teknolojisinin çok daha düşük enerji düzeyinde uyarlanmış bir biçimidir. Bu nedenle "düşük yoğunluklu şok dalga tedavisi" (Li-ESWT) olarak da adlandırılır.

Amaç, penis dokusundaki kan damarlarını mekanik olarak uyararak yeni damar oluşumunu (anjiyogenez) ve mevcut damarların işlevini desteklemektir. Bu etki, özellikle damar sertliğine bağlı gelişen sertleşme sorununda kan akımını artırmayı hedefler.

İşlem, özel bir el başlığı ile penis üzerinde önceden belirlenmiş noktalara uygulanır. Anestezi gerektirmez ve seans süresi kısadır.

İlaç tedavisinden farkı nedir?

PDE5 inhibitörleri (sertleşme ilaçları) mevcut damar yapısı üzerinden anlık etki gösterirken, ESWT'nin hedefi zaman içinde damar yapısını desteklemektir. Bu nedenle etkisi seanslar tamamlandıktan sonra kademeli olarak değerlendirilir.

Kronik prostatitte ESWT

ESWT'nin ürolojideki ikinci kullanım alanı kronik prostatit / kronik pelvik ağrı sendromudur. Burada hedef damar yapısı değil, pelvik taban bölgesidir. Şok dalgalarının kas gerginliğini azaltması, bölgesel dolaşımı desteklemesi ve ağrı iletimini değiştirmesi beklenir.

Bu endikasyonda uygulama penise değil, perine (apış arası) bölgesine yapılır. Anestezi gerekmez ve seans süresi kısadır.

2024 yılında yayımlanan bir sistematik derleme ve meta-analiz, randomize çalışmaları bir araya getirmiştir. ESWT uygulanan hastalarda ağrı ve NIH-CPSI semptom skorlarında, plasebo veya yalnız ilaç alan gruplara kıyasla daha belirgin düzelme bildirilmiştir. Etkinin altıncı ay takibinde de sürdüğü gösterilmiştir. 2021 tarihli bir başka meta-analiz de aynı yöne işaret eder.

Yöntem yine de kronik prostatitte birinci basamak tedavi değildir. Antibiyotik (bakteriyel alt tipte), alfa blokerler, anti-inflamatuar ilaçlar ve pelvik taban fizyoterapisi önceliğini korur. ESWT, bu basamaklardan yeterli yanıt alınamayan hastalarda planın yanına eklenir.

Peyronie hastalığında ESWT

Yöntemin üçüncü kullanım alanı Peyronie hastalığıdır. Burada hedef eğriliği düzeltmek değil, hastalığın akut evresindeki penis ağrısını azaltmaktır.

Avrupa Üroloji Derneği (EAU) kılavuzu, akut evredeki ağrı için ESWT kullanımını zayıf güçte önerir. Aynı kılavuzda ağrı tedavisinde steroid olmayan anti-inflamatuar ilaçların kullanımı güçlü öneri olarak yer alır; yani ESWT bu grubun yerine geçen değil, yanına eklenen bir seçenektir.

Şok dalgasının eğrilik derecesi üzerindeki etkisi sınırlıdır. Plağı küçültmesi veya eğriliği düzeltmesi beklenmez; bu hedefler için kronik evrede plak içi enjeksiyon ve cerrahi yöntemler gündeme gelir.

Neler beklenebilir?

ESWT'den beklenen temel etki, damarsal kökenli hafif ve orta düzey sertleşme sorununda sertleşme kalitesinde iyileşmedir.

Beklenebilecek değişiklikler:

• Sabah ereksiyonlarında olası artış
• Sertleşmenin sağlanma hızında iyileşme
• Bazı olgularda ilaç dozunun azaltılabilmesi
• Seanslar sırasında hafif rahatsızlık dışında belirgin bir yan etki olmaması

Yayınlanan meta-analizler sertleşme skorlarında istatistiksel olarak anlamlı iyileşme bildirmektedir; ancak çalışmalar arasında protokol farklılıkları bulunmaktadır ve etkinin büyüklüğü olgudan olguya değişir. Tedavi, ilaç tedavisinin tamamen yerini alacak bir yöntem olarak sunulmaz.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez.

Kimler için uygundur?

ESWT esas olarak damarsal kökenli, hafif ve orta düzey sertleşme sorununda değerlendirilir.

Değerlendirmede öne çıkan başlıklar:

• Sabah ereksiyonlarının kısmen korunmuş olduğu olgular
• İlaç tedavisine kısmi yanıt veren veya ilaç kullanmak istemeyen olgular
• Damarsal kökenin ön planda olduğu düşünülen sertleşme sorunu
• Radikal prostatektomi sonrası gelişen sertleşme sorununda seçilmiş olgular

Uygun olmayan durumlar:

• Aktif idrar yolu enfeksiyonu
• Kontrolsüz kanama bozukluğu
• Penis içinde kanser şüphesi olan kitle
• Ciddi düzeyde ilerlemiş, sinir hasarına bağlı sertleşme sorunu (bu grupta yanıt sınırlı olabilir)

Kronik prostatitte ise şu hastalarda değerlendirilir:

• Üç aydan uzun süren pelvik ağrısı olan, bakteriyel etken saptanmamış hastalar
• Antibiyotik, alfa bloker ve anti-inflamatuar tedaviden yeterli yanıt alamayanlar
• Pelvik taban kas gerginliği ön planda olan hastalar
• İlaç kullanımını azaltmak isteyen veya ilaçları yan etki nedeniyle kullanamayanlar

Uygunluk, muayene ve öykü ile birlikte değerlendirilir. Diğer tedavi seçenekleriyle karşılaştırma için sertleşme sorunu ve kronik prostatit sayfalarına bakılabilir.

İşlem nasıl yapılır?

Değerlendirme. Öykü alınır, gerekli görülürse hormon ve damar değerlendirmesi yapılır.

Hazırlık. Özel bir hazırlık gerekmez. Anestezi uygulanmaz.

Uygulama. Penis üzerinde belirlenen noktalara özel bir başlıkla düşük yoğunluklu şok dalgaları uygulanır. Seans süresi 15 dakika civarındadır.

Seans sıklığı. Genellikle haftada bir veya iki kez olacak şekilde birkaç hafta süreyle tekrarlanır. Toplam seans sayısı uygulanan protokole göre değişir; kronik prostatit endikasyonunda 12 seanslık bir dizi sık kullanılır.

Uygulama bölgesi. Sertleşme sorununda penis üzerindeki noktalara, kronik prostatitte perine bölgesine uygulanır.

Değerlendirme. Seanslar tamamlandıktan birkaç hafta sonra yanıt değerlendirilir.

İşlem sonrası süreç nasıl ilerler?

İşlem sonrasında özel bir kısıtlama gerekmez.

• Günlük aktivitelere aynı gün devam edilebilir
• Seans sonrasında hafif kızarıklık görülebilir, kısa sürede geriler
• Cinsel aktiviteye devam etmek için bekleme süresi gerekmez
• Etkinin değerlendirilmesi için tüm seansların tamamlanması beklenir

Etkinin sürdürülmesi amacıyla bazı olgularda belirli aralıklarla tekrar seansları önerilebilir; bu karar yanıta göre verilir.

Riskler ve dikkat edilmesi gerekenler

ESWT, düşük enerji düzeyi nedeniyle genel olarak iyi tolere edilen bir işlemdir.

Bildirilen istenmeyen etkiler:

• Uygulama sırasında veya sonrasında hafif rahatsızlık
• Bölgede geçici kızarıklık
• Nadiren geçici morarma

Ciddi yan etki bildirimi literatürde sınırlıdır. Buna karşın tedavi, kanıt düzeyi hâlâ gelişmekte olan bir alandır; protokoller ve cihazlar arasında farklılıklar bulunmaktadır. Bu nedenle beklenti gerçekçi tutulmalı ve karar hekimle birlikte, kişinin özel durumu değerlendirilerek verilmelidir.

Diğer tedavi seçenekleri için sertleşme sorunu ve sertleşme ilaçları (PDE5 inhibitörleri) sayfalarına bakılabilir. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular