Sertleşme Sorunu (Erektil Disfonksiyon)

Sertleşme sorunu nedir?

Sertleşme sorunu, penisin cinsel ilişki için yeterli sertliğe ulaşamaması veya bu sertliği ilişki boyunca koruyamaması olarak tanımlanır. Uluslararası literatürde erektil disfonksiyon (ED) adıyla geçer.

Ereksiyon, beyin, sinirler, damarlar ve kavernöz doku arasındaki koordinasyonla oluşan karmaşık bir mekanizmadır. Cinsel uyarı sinir yoluyla iletilir, penis damarlarına kan akımı artar, kavernöz cisimler kanla dolarak sertleşmeyi sağlar. Bu zincirin herhangi bir halkasındaki bozukluk sertleşme güçlüğüne yol açabilir.

Şikâyetin ağırlığı kişiden kişiye değişir:

Hafif düzey. Sertleşme sağlanır ancak beklenen kalitede değildir veya zaman zaman zorlanma yaşanır.

Orta düzey. Sertleşme çoğu girişimde güçleşir, ilişki sıklıkla yarıda kesilir.

İleri düzey. Sertleşme neredeyse hiç sağlanamaz.

Ara sıra yaşanan zorlanma hastalık mıdır?

Hayır. Yorgunluk, alkol, stres veya yeni bir partnerle yaşanan kaygı tek seferlik zorlanmaya yol açabilir. Şikâyet üç aydan uzun süredir tekrarlıyorsa ve ilişkilerin çoğunda görülüyorsa değerlendirme önerilir.

Neden gelişir?

Sertleşme sorununun nedenleri genellikle birden fazla etkenin bir aradalığıdır. Kırk yaş üzerinde damarsal nedenler ön plana çıkarken, genç erkeklerde psikolojik etkenler daha sık görülür.

Damarsal nedenler. Ateroskleroz (damar sertliği), yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve sigara kullanımı penis damarlarındaki kan akımını azaltır. Bu grup en sık karşılaşılan nedendir.

Hormonal nedenler. Düşük testosteron düzeyi cinsel istekte azalmaya ve sertleşme güçlüğüne yol açabilir. Tiroid bozuklukları da tabloya katkıda bulunabilir.

Nörolojik nedenler. Diyabete bağlı sinir hasarı, omurilik yaralanmaları, multipl skleroz ve pelvik bölgeyi ilgilendiren cerrahi girişimler (prostat, mesane, kolon ameliyatları) sinir iletimini bozabilir.

Psikolojik nedenler. Performans kaygısı, ilişki sorunları, depresyon ve genel stres, damarsal bir neden olmasa dahi sertleşmeyi engelleyebilir. Sıklıkla organik nedenlerle birlikte görülür.

İlaç ve alışkanlıklar. Bazı tansiyon ilaçları, antidepresanlar, aşırı alkol tüketimi ve sigara kullanımı sertleşmeyi olumsuz etkileyebilir.

Diğer. Şeker hastalığı, obezite, uyku apnesi ve düşük fiziksel aktivite düzeyi risk faktörleri arasındadır.

Sertleşme sorunu, damar hastalıklarının erken bir işareti olabilir. Penis damarları vücuttaki en dar damarlardan bazılarıdır; bu nedenle kalp damarlarında henüz belirti vermeyen bir daralma önce burada fark edilebilir.

Hangi belirtiler görülür?

Başvuru nedeni genellikle cinsel ilişki sırasında yaşanan güçlüktür, ancak eşlik eden bulgular tanıya yön verir.

Sık görülen belirtiler:

• Sertleşmeye başlamakta güçlük
• Sertleşmeyi ilişki süresince koruyamama
• Sabah ereksiyonlarında azalma veya kaybolma
• Cinsel istekte azalma
• Erken boşalma veya boşalmada gecikmeyle birlikte seyreden tablo
• Sertleşmenin bazı durumlarda (örneğin mastürbasyonda) olup ilişkide olmaması

Sabah ereksiyonlarının korunmuş olması damar ve sinir yapısının sağlam olduğuna işaret eder; bu durumda neden daha çok psikolojik kökenli olabilir. Sabah ereksiyonlarının kaybolması ise organik bir nedene daha çok işaret eder. Bu ayrım hekim tarafından öykü ile değerlendirilir.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda değerlendirme yapılması önerilir:

• Şikâyetin üç aydan uzun süredir tekrarlaması
• Şikâyetin ilişkilerin çoğunda görülmesi
• Sabah ereksiyonlarının belirgin şekilde azalması
• Cinsel istekte eşlik eden azalma
• Bilinen şeker hastalığı, yüksek tansiyon veya kalp hastalığı varlığında yeni başlayan şikâyet
• Pelvik cerrahi veya radyoterapi sonrası ortaya çıkan şikâyet
• Kullanılan bir ilacın başlangıcıyla eş zamanlı ortaya çıkan şikâyet

Kırk yaş üzerinde yeni başlayan sertleşme sorunu, altta yatan kalp damar hastalığını araştırmak için ayrıca önemlidir. Bu yaş grubunda değerlendirme geciktirilmemelidir.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme ayrıntılı bir öykü ile başlar: şikâyetin başlangıcı, sabah ereksiyonlarının durumu, eşlik eden hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve psikososyal etkenler sorgulanır. Standart anket formları (IIEF gibi) şikâyetin derecesini nesnel olarak ölçmeye yardımcı olur.

Muayenede genel durum, hormon dengesini yansıtabilecek bulgular ve penis anatomisi değerlendirilir. Gerekli görülen olgularda şu tetkikler istenir:

• Açlık kan şekeri ve HbA1c
• Lipid profili
• Total testosteron ve gerekirse diğer hormon düzeyleri
• Seçilmiş olgularda penil doppler ultrasonografi

Tedavi, saptanan nedene ve şikâyetin derecesine göre kademeli olarak planlanır:

Yaşam düzeni ve risk faktörü yönetimi. Sigaranın bırakılması, kilo kontrolü, düzenli egzersiz ve eşlik eden hastalıkların (şeker, tansiyon) sıkı kontrolü her olguda önerilir.

Ağızdan alınan ilaç tedavisi. PDE5 inhibitörleri ilk basamak tedavi seçeneğidir. Ayrıntılar sertleşme ilaçları (PDE5 inhibitörleri) sayfasında anlatılmıştır.

Şok dalga tedavisi. Damarsal kökenli olgularda düşük yoğunluklu şok dalgalarıyla kan akımının desteklenmesi amaçlanır. Bkz. ESWT şok dalga tedavisi.

Rejeneratif enjeksiyon yöntemleri. Trombositten zengin plazma (P-Shot), CGF ve eksozom tedavisi gibi yöntemler; kanıt düzeyleri ve uygunlukları ayrı sayfalarda ayrıntılı ele alınmıştır.

Vakum cihazları ve penil enjeksiyonlar. İlaca yanıt vermeyen veya ilaç kullanamayan olgularda değerlendirilir.

Penis protezi cerrahisi. Diğer yöntemlere yanıt alınamayan, kalıcı ve ileri düzey sertleşme sorununda son basamak tedavi seçeneğidir. Bkz. penis protezi.

Testosteron düşüklüğü saptanan olgularda, ayrıntısı testosteron eksikliği sayfasında anlatılan hormon replasman tedavisi ayrıca değerlendirilir. Psikolojik etkenlerin ön planda olduğu, özellikle durumsal (sabah ereksiyonları normal olan) olgularda performans kaygısı değerlendirmesi ve cinsel terapi tedaviye eklenir. Seçilmiş, standart tedavilere yeterli yanıt alınamayan olgularda akupunktur veya pelvik taban kas egzersizleri (Kegel) gibi tamamlayıcı yaklaşımlar da gündeme gelebilir.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular