Erkekte Stres Tipi İdrar Kaçırma

Erkekte stres tipi idrar kaçırma nedir?

Stres tipi idrar kaçırma, mesane basıncının karın içi basınç artışıyla (öksürme, gülme, ağırlık kaldırma gibi) idrarı tutan sfinkter mekanizmasının direncini aşması sonucu ortaya çıkan istem dışı idrar kaybıdır. "Stres" terimi burada ruhsal gerginliği değil, fiziksel basınç artışını ifade eder.

Erkeklerde bu durum, kadınlardan farklı bir mekanizmayla ortaya çıkar. Kadınlarda sıklıkla doğum ve pelvik taban zayıflığıyla ilişkilidir. Erkeklerde ise idrar tutmadan sorumlu sfinkter kası, çoğunlukla prostat kanseri nedeniyle yapılan radikal prostatektomi ameliyatı sırasında etkilenir. Bu nedenle bu sayfa, erkek hastalarda görülen post-cerrahi stres tipi idrar kaçırmayı ele alır.

Neden oluşur?

Radikal prostatektomi sonrası. Prostat kanseri nedeniyle prostatın tamamen çıkarıldığı bu ameliyat, idrar tutmadan sorumlu sfinkter mekanizmasına yakın bir bölgede yapılır. Ameliyat sonrası sfinkter işlevinde geçici veya kalıcı zayıflama görülebilir. Bu, günümüzün en sık karşılaşılan stres tipi idrar kaçırma nedenidir.

TURP ve diğer BPH ameliyatları sonrası. Prostatın kapalı yöntemle (TURP) veya lazerle traşlanması gibi iyi huylu prostat büyümesi ameliyatlarında sfinkter hasarı çok daha nadir görülür; ancak bazı olgularda hafif düzeyde kaçırma bildirilebilir.

Radyoterapi. Prostat kanseri nedeniyle uygulanan radyoterapi, ameliyat olmasa dahi dokuda zamanla değişikliklere yol açarak sfinkter işlevini etkileyebilir. Daha önce ameliyat geçirmiş bazı hastalarda radyoterapi eklendiğinde kaçırma riski artabilir.

Yaşla ilişkili zayıflama. İleri yaş, önceki pelvik cerrahiler ve genel kas gücündeki azalma, sfinkter direncini olumsuz etkileyerek mevcut riski artırabilir.

Hangi belirtiler görülür?

• Öksürme, aksırma, gülme gibi ani karın içi basınç artışlarında istem dışı idrar kaçırma
• Ağırlık kaldırma, eğilme veya efor gerektiren hareketlerde kaçırma
• Ayağa kalkma veya pozisyon değiştirme sırasında hafif damlama
• Belirti şiddetinin, günde birkaç damla ile ped değiştirmeyi gerektiren belirgin miktarlar arasında geniş bir aralıkta değişebilmesi
• Aşırı aktif mesaneden farklı olarak, ani sıkışma hissi olmadan, doğrudan efor anında kaçırma olması

Ne zaman hekime başvurulmalı?

• Radikal prostatektomi veya TURP sonrası 6-12 ayı aşan, düzenli pelvik taban egzersizlerine rağmen düzelmeyen kaçırma durumunda
• Kaçırma günlük yaşamı, sosyal aktiviteleri veya iş hayatını belirgin şekilde etkilemeye başladığında
• Ped kullanımı gerektirecek düzeyde kaçırma artışında
• Kaçırmaya idrar yaparken yanma, ateş veya kanlı idrar eklendiğinde (bu durumda öncelikle enfeksiyon araştırılır)

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme öykü, ped testi, işeme günlüğü ve gerektiğinde sistoskopi veya ürodinamik inceleme ile yapılır. Öyküde ameliyat/radyoterapi geçmişi ile kaçırma şiddeti ve sıklığı sorgulanır. Bu değerlendirme, kaçırmanın gerçekten stres tipi mi yoksa eşlik eden bir aşırı aktif mesane bileşeni mi olduğunu netleştirir; iki durum bazen bir arada bulunabilir.

Konservatif yaklaşım. Ameliyat sonrası ilk 6-12 ay boyunca düzenli pelvik taban kas egzersizleri (Kegel egzersizleri) önerilir; birçok hastada bu dönemde belirgin düzelme görülür. Bazı merkezlerde, egzersize yeterli yanıt alınamayan seçilmiş olgularda ek olarak EMS/manyetik sandalye gibi pelvik taban kas eğitimini destekleyen yöntemler de değerlendirilebilir.

İlaç tedavisi. Stres tipi idrar kaçırmada ruhsatlı ilaç seçenekleri oldukça sınırlıdır; ayrıntı için idrar kaçırma ilaçları sayfasına bakılabilir.

Cerrahi tedavi. Konservatif yaklaşıma rağmen düzelmeyen, günlük yaşamı etkileyen orta-ileri düzey kaçırmada erkek sling ameliyatı veya yapay üriner sfinkter (AUS) değerlendirilir. Seçim, kaçırmanın şiddetine göre yapılır.

Tedavi kararı; kaçırmanın şiddeti, süresi, önceki tedaviler ve hastanın genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilir. Sonuç kişiden kişiye değişir; bu sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular