Tedaviler · Erkek Kısırlığı
Varikosel
Testis çevresindeki toplardamarların genişlemesiyle ortaya çıkan varikoselin belirtileri, kısırlıkla ilişkisi ve mikrocerrahi varikoselektomi ile tedavisi anlatılır.
Varikosel, testis çevresindeki toplardamarların genişlemesiyle ortaya çıkan, erkeklerde kısırlığın en sık düzeltilebilir nedenlerinden biridir. Çoğu olgu hiçbir belirti vermeden kısırlık araştırması sırasında saptanır; belirtisi olan veya semen parametrelerini etkileyen olgularda tedavi, günümüzde ameliyat mikroskobu altında yapılan mikrocerrahi varikoselektomi yöntemiyle uygulanır.
Varikosel nedir?
Varikosel, testisten kalbe kan taşıyan toplardamarların (pampiniform pleksus) genişlemesi ve kıvrımlanmasıyla ortaya çıkan bir durumdur; bacaklardaki varise benzer bir mekanizmayla oluşur. Erkeklerin yaklaşık %15'inde görülür; kısırlık nedeniyle başvuran erkeklerde bu oran daha yüksektir.
Varikosel sıklıkla sol tarafta görülür; bunun nedeni sol testis toplardamarının sağdakinden farklı olarak böbrek toplardamarına dik açıyla açılması ve bu bölgede basıncın daha kolay artmasıdır. Çift taraflı varikosel de görülebilir.
Neden oluşur?
Kapakçık yetersizliği. Toplardamarların içindeki tek yönlü kapakçıkların yeterince çalışmaması, kanın yer çekimine karşı yukarı akması yerine geriye kaçmasına ve damarların zamanla genişlemesine yol açar.
Anatomik yatkınlık. Sol testis toplardamarının böbrek toplardamarına dik açıyla açılması, bu tarafta basıncın daha kolay artmasına ve varikoselin sol tarafta daha sık görülmesine neden olur.
Artan karın içi basınç. Uzun süre ayakta kalma, ağır kaldırma gibi karın içi basıncı artıran durumlar mevcut bir varikoselin belirtilerini şiddetlendirebilir; ancak varikoselin doğrudan nedeni değildir.
Hangi belirtiler görülür?
- Skrotumda, özellikle uzun süre ayakta durunca veya gün sonunda artan ağırlık veya dolgunluk hissi
- Testis çevresinde elle muayenede "solucan yumağı" şeklinde tarif edilen genişlemiş damar kümesi
- Hafif, künt, sırtta veya kasıkta hissedilebilen ağrı
- Etkilenen tarafta testiste zamanla fark edilebilir küçülme
- Çoğu olguda hiçbir belirti olmadan, rutin muayenede veya kısırlık araştırması sırasında rastlantısal saptanma
Ne zaman hekime başvurulmalı?
- Skrotumda yeni fark edilen şişlik, dolgunluk veya "solucan yumağı" hissi
- Sürekli veya artan skrotal/kasık ağrısı
- Testis büyüklüğünde fark edilen asimetri veya küçülme
- Bir yıldır çocuk sahibi olamayan çiftlerde erkek faktörü araştırması kapsamında
Değerlendirme ve tedavi seçenekleri
Değerlendirme fizik muayene (ayakta ve Valsalva manevrasıyla) ve doppler ultrasonografi ile yapılır; kısırlık şüphesinde semen analizi eklenir.
İzlem. Belirtisiz, küçük varikoseli olan ve semen parametreleri normal olan erkeklerde düzenli aralıklarla izlem yeterli olabilir.
Mikrocerrahi varikoselektomi. Ameliyat mikroskobu altında genişlemiş toplardamarların bağlanıp kesilmesi esasına dayanan cerrahi yöntemdir; günümüzde diğer tekniklere (açık, laparoskopik) kıyasla en düşük nüks ve komplikasyon oranına sahip yaklaşım olarak kabul edilir. Ayaktan veya kısa yatışla uygulanabilir, genellikle 2-4 hafta içinde günlük aktivitelere dönülür.
Ameliyat kararı; belirtilerin varlığı, semen analizi bulguları, testis büyüklüğü farkı ve çiftin kısırlık durumu birlikte değerlendirilerek verilir. Sonuç kişiden kişiye değişir; bu sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Her varikosel ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Belirtisiz, semen parametreleri normal ve testis büyüklüğü etkilenmemiş küçük varikosellerde izlem yeterli olabilir. Ameliyat kararı belirtiler, semen analizi bulguları ve çiftin kısırlık durumuna göre verilir.
Varikosel neden kısırlığa yol açabilir?
Genişleyen damarlarda biriken kan, testis çevresindeki sıcaklığı artırarak sperm üretimini olumsuz etkileyebilir. Ancak varikoseli olan her erkekte kısırlık gelişmez.
Ameliyat sperm kalitesini kesin olarak düzeltir mi?
Mikrocerrahi varikoselektomi sonrası birçok olguda semen parametrelerinde iyileşme bildirilir; ancak bu iyileşme kişiden kişiye değişir ve gebelik garantisi anlamına gelmez.
Hangi yöntemle ameliyat edilir?
Günümüzde tercih edilen yöntem, ameliyat mikroskobu altında yapılan mikrocerrahi varikoselektomidir; bu yöntem nüks ve komplikasyon oranını diğer tekniklere göre düşük tutar.
Çocuğu olan biri de tedavi olmalı mı?
Ağrı veya rahatsızlık gibi belirtiler varsa, gelecekte çocuk planı olmasa da tedavi değerlendirilebilir; karar belirtilerin şiddetine göre hekimle birlikte verilir.
Ameliyat sonrası ne zaman kontrol semen analizi yapılır?
Sperm üretim döngüsü nedeniyle ameliyatın etkisini değerlendirmek için genellikle 3-4 ay sonra kontrol semen analizi önerilir.
Yazan ve tıbbi olarak gözden geçiren: Prof. Dr. Murat Tuncer — Üroloji, İstanbul
Son gözden geçirme: · Bir sonraki gözden geçirme: 2027-09
Site editörü: mail@drmurattuncer.com · Editoryal politikamız
Kaynaklar
Randevu
Buradaki bilgiler geneldir. Sizin durumunuzda ne anlama geldiği muayene ve gereken tetkiklerden sonra netleşir. Varsa önceki tetkik ve raporlarınızı yanınızda getirin.